{"id":481,"date":"2020-11-22T05:49:24","date_gmt":"2020-11-22T05:49:24","guid":{"rendered":"http:\/\/experimentalurbanism.com\/?p=481"},"modified":"2020-11-22T05:49:24","modified_gmt":"2020-11-22T05:49:24","slug":"anestetyka-covid-19","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/experimentalurbanism.com\/index.php\/2020\/11\/22\/anestetyka-covid-19\/","title":{"rendered":"(AN)ESTETYKA COVID-19"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Ze wzgl\u0119du na przywi\u0105zywanie wielkiej wagi do wzroku w\u0119ch nie jest najpopularniejszym bohaterem analiz estetycznych w naszej kulturze, cho\u0107 prze\u017cywanie objaw\u00f3w COVID-19 mo\u017ce zmieni\u0107 w niewielkim stopniu taki porz\u0105dek rzeczy. W ko\u0144cu to ten zmys\u0142 \u2013 razem ze smakiem \u2013 jest cz\u0119sto upo\u015bledzany w wyniku zaka\u017cenia koronawirusem SARS-CoV-2. Czy ta nowa sytuacja mo\u017ce nas czego\u015b nauczy\u0107?<\/p>\n\n\n\n

Zacznijmy od anatomii i fizjologii. Po pierwsze, mo\u017cliwo\u015bci receptor\u00f3w powonienia sprawiaj\u0105, \u017ce jeste\u015bmy zdolni do odbierania bod\u017ac\u00f3w olefaktorycznych w bardzo du\u017cym spektrum (przeci\u0119tnie rozpoznajemy ponad 10 000 r\u00f3\u017cnych zapach\u00f3w). Po drugie, opuszka w\u0119chowa w m\u00f3zgu, do kt\u00f3rej ostatecznie trafiaj\u0105 sygna\u0142y nerwowe ze wspomnianych receptor\u00f3w, ma du\u017ce zdolno\u015bci adaptacyjne \u2013 w wyniku zmiany otoczenia, a zatem i profilu estetycznego \u015brodowiska, uaktywniaj\u0105 si\u0119 w niej nowe neurony i wytwarzaj\u0105 dodatkowe po\u0142\u0105czenia mi\u0119dzy nimi. Po trzecie, uk\u0142ad limbiczny, odpowiedzialny za przetwarzanie informacji w\u0119chowych, zajmuje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c wspomnieniami, emocjami, pop\u0119dami i reakcjami instynktownymi oraz regulowaniem snu. Z tego powodu utrata powonienia, z jednej strony, odcina nas od du\u017cej ilo\u015bci informacji o miejscu, kt\u00f3re zamieszkujemy od lat lub dopiero eksplorujemy i oswajamy, a z drugiej \u2013 prowadzi do przerwania zwi\u0105zk\u00f3w mi\u0119dzy r\u00f3\u017cnymi tre\u015bciami \u015bwiadomo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Sam zapad\u0142em na COVID-19. W moim przypadku zanik w\u0119chu spowodowa\u0142 wyra\u017ane ot\u0119pienie i spowolnienie proces\u00f3w my\u015blowych, a tak\u017ce bardzo konkretne utrudnienia praktyczne. Straci\u0142em najwa\u017cniejsze systemy ostrzegania przed spalaniem i rozpoznawania zagro\u017cenia sanitarnego, o czym przekonuj\u0119 si\u0119 przypalaj\u0105c kolejne potrawy, dociekaj\u0105c przyczyny b\u00f3lu g\u0142owy podczas wietrzenia mieszkania przez d\u0142u\u017cszy czas i wysypek na sk\u00f3rze \u2013 obecno\u015b\u0107 smogu wcze\u015bniej sygnalizowa\u0142 specyficzny smr\u00f3d, a na obecno\u015b\u0107 alergen\u00f3w wywo\u0142anych psuciem si\u0119 owoc\u00f3w i warzyw wskazywa\u0142 specyficzny zapach. W miejsce podejmowanych spontanicznie reakcji, kt\u00f3re zanik\u0142y, wprowadzam wi\u0119c kolejne procedury oparte na kontroli wizualnej i cykliczno\u015bci wynikaj\u0105cej z zapisu w kalendarzu.<\/p>\n\n\n\n

Ostatecznie czasowy zanik w\u0119chu zmieni\u0142 te\u017c moje do\u015bwiadczenie przestrzeni. Brak zapachu wilgotnego, wych\u0142odzonego pomieszczenia sprawia, \u017ce niewielkie mieszkanie wydaje mi si\u0119 jeszcze mniejsze, a d\u0142ugotrwa\u0142e w nim siedzenie wp\u0142yn\u0119\u0142o na rozw\u00f3j reakcji klaustrofobicznych. Zako\u0144czona ju\u017c izolacja spowodowa\u0142a przede wszystkim, \u017ce \u017cy\u0142em w \u015bwiecie solipsystycznym i swoich dozna\u0144 nie mog\u0142em podda\u0107 dyskusji. Moje do\u015bwiadczenia by\u0142y jednostkowe, a raczej w skrajny spos\u00f3b zindywidualizowane. W\u0142a\u015bciwym by\u0142oby jednak napisa\u0107, \u017ce do momentu konfrontacji z zewn\u0119trzn\u0105 perspektyw\u0105 tego nie mog\u0142em si\u0119 dowiedzie\u0107, gdy\u017c bez zapo\u015bredniczenia nie by\u0142em w\u0142adny budowa\u0107 wiedzy o swoich prze\u017cyciach.<\/p>\n\n\n\n

Powy\u017csze uwagi mo\u017cna oczywi\u015bcie uzna\u0107 za dywagacje cz\u0142owieka, kt\u00f3ry z powodu choroby mia\u0142 du\u017co wolnego czasu, wi\u0119c po\u015bwi\u0119ca\u0142 go na rozwodzenie si\u0119 nad zagadnieniami estetycznymi. Mo\u017cna w niej te\u017c w nich dostrzec pewien trop analityczny. Zwr\u00f3\u0107my uwag\u0119 na to, \u017ce r\u00f3\u017cnice percepcyjne mi\u0119dzy lud\u017ami i bior\u0105ca si\u0119 z tego odmienno\u015b\u0107 do\u015bwiadczenia obecno\u015bci w \u015bwiecie s\u0105 elementem codzienno\u015bci \u2013 chorowanie na COVID-19 i powi\u0105zane z ni\u0105 izolowanie si\u0119 jedynie ten fakt o\u015bwietlaj\u0105 dodatkowym \u015bwiat\u0142em. Uznanie ich istnienia pot\u0119guje w\u0105tpliwo\u015bci pod adresem dogmatu o debacie publicznej o przysz\u0142o\u015bci miasta jako konwersacji tocz\u0105cej si\u0119 w uzgodnionym j\u0119zyku, pomi\u0119dzy racjonalnymi podmiotami, kt\u00f3re s\u0105 wyposa\u017cone w podobn\u0105 wiedz\u0119 o swoich preferencjach i \u015brodowisku lub na pocz\u0105tku wyr\u00f3wnuj\u0105 j\u0105 poprzez niezak\u0142\u00f3con\u0105 wymian\u0119 mi\u0119dzy sob\u0105 lub z ekspertami.<\/p>\n\n\n\n

Uczy\u0144my zatem u\u017cytek z informacji o r\u00f3\u017cnicach sensorycznych. Zach\u0119ca nas do tego niemiecki filozof Wolfgang Welsh, gdy tworzy zr\u0119by my\u015blenia estetycznego, dla kt\u00f3rego \u201erozstrzygaj\u0105ce jest spostrzeganie [das Wahrnehmung<\/em>], to znaczy: zar\u00f3wno jako \u017ar\u00f3d\u0142o inspiracji, jak i medium kieruj\u0105ce i wykonawcze\u201d. Wytyczenie tej drogi zak\u0142ada kilka rzeczy.<\/p>\n\n\n\n

My\u015blenie estetyczne bazuje na rozszerzeniu estetyki do aistetyki (okre\u015blenie ukute z u\u017cyciem greckiego s\u0142owa aisthesis<\/em> \u2013 doznawanie zmys\u0142owe). Uprzednio skupiali\u015bmy si\u0119 na opisywaniu kondycji codziennej za pomoc\u0105 poj\u0119\u0107 odnosz\u0105cych si\u0119 do rutynowych czy konwencjonalnych proces\u00f3w doznawania zmys\u0142owego, kt\u00f3rych tre\u015b\u0107 w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w ujawnia si\u0119 tylko na obrze\u017cach \u015bwiadomo\u015bci i z tego powodu nie znajduje swojego rozwini\u0119cia w pe\u0142nym i bogatym prze\u017cyciu. Narz\u0119dzia estetyki pozwala\u0142y nam r\u00f3wnie\u017c \u2013 a raczej przede wszystkim, je\u017celi we\u017amiemy pod uwag\u0119 tradycj\u0119 dyscypliny \u2013 analizowa\u0107 takie do\u015bwiadczenia, w kt\u00f3rych docieraj\u0105ce do nas bod\u017ace s\u0105 pocz\u0105tkiem intelektualnej przygody o wyj\u0105tkowej jako\u015bci pozytywnej albo negatywnej: pi\u0119kna, wdzi\u0119ku, wznios\u0142o\u015bci, tragizmu, patosu czy brzydoty. Dla odmiany stan chorobowy, graniczny lub deprywacyjny mo\u017cemy teraz przedstawi\u0107 z u\u017cyciem termin\u00f3w ukutych w obr\u0119bie anestetyki, kt\u00f3rej przedmiotem s\u0105 zaburzenia percepcji sensorycznej lub wr\u0119cz jej zanik. S\u0142u\u017c\u0105 nam one w\u00f3wczas do zg\u0142\u0119biania struktury i dynamiki sytuacji, w kt\u00f3rych aparat zmys\u0142owy ulega uszkodzeniom fizycznym lub zaburzeniom funkcjonalnym, a tak\u017ce tymczasowemu wy\u0142\u0105czeniu w wyniku przeci\u0105\u017cenia wywo\u0142anego nadmiarem stymulacji \u2013 jak wtedy, gdy spacerujemy wzd\u0142u\u017c g\u0142o\u015bnej i roz\u015bwietlonej reklamami ulicy. Dzi\u0119ki temu odkrywamy, z jednej strony, r\u00f3\u017cnice sensoryczne oparte na odmienno\u015bci okoliczno\u015bci czy warunk\u00f3w zewn\u0119trznych, w kt\u00f3rych si\u0119 znale\u017ali\u015bmy, a z drugiej \u2013 r\u00f3\u017cnice pomi\u0119dzy do\u015bwiadczeniami poszczeg\u00f3lnych ludzi. Ostatecznie w ten spos\u00f3b uczymy si\u0119 o nich rozmawia\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Po stronie podmiotowej to rozszerzenie przedmiotu zainteresowania wymaga kszta\u0142cenia wra\u017cliwo\u015bci \u2013 kiedy\u015b kluczowego dla wzbogacenia spotka\u0144 z dzie\u0142ami sztuki, a dzi\u015b wa\u017cnego dla wzmocnienia orientacji w r\u00f3\u017cnorodnym i coraz bardziej r\u00f3\u017cnicuj\u0105cym si\u0119 \u015bwiecie spo\u0142ecznym. Dzi\u0119ki temu dostarczamy po\u017cywki roztropno\u015bci (phronesis<\/em>), kt\u00f3ra \u2013 podpowiada Arystoteles \u2013 pomaga nam organizowa\u0107 wiedz\u0119 o kwestiach zmiennych i partykularnych, zwi\u0105zanych z zarz\u0105dzaniem domem (oikos<\/em>) oraz pa\u0144stwem (polis<\/em>).<\/p>\n\n\n\n

U obu filozof\u00f3w nie znajdziemy jednak kluczowej obserwacji. Tak, bez nurkowania w do\u015bwiadczeniu estetycznym nie zrekonstruujemy dyskusji o mie\u015bcie. Tak, zakotwiczenie w aisthesis<\/em> nie b\u0119dzie nios\u0142o \u017cadnej warto\u015bci, je\u017celi zamknie si\u0119 tylko w doznawaniu i obr\u00f3bce estetycznej w tradycyjnym rozumieniu tego s\u0142owa \u2013 bez krytycznego przepracowania. Wszelako bez wsp\u00f3lnego zanurzenia w prze\u017cyciu zmys\u0142owym i wsp\u00f3lnej refleksji nad wsp\u00f3lnie prze\u017cytymi r\u00f3\u017cnicami nie ruszymy do przodu, poniewa\u017c b\u0119dziemy si\u0119 kr\u0119ci\u0107 w k\u00f3\u0142ko wok\u00f3\u0142 \u2013 jak rozkapryszony dandys \u2013 w\u0142asnych dozna\u0144 i wzrusze\u0144, co w\u0142a\u015bciwie zamknie nam mo\u017cliwo\u015b\u0107 osi\u0105gni\u0119cia porozumienia z innym cz\u0142owiekiem.<\/p>\n\n\n\n

Wida\u0107 to najlepiej w rozmowach o bezpiecze\u0144stwie i komforcie prowadzonych przez osoby w odmienny spos\u00f3b poruszaj\u0105ce si\u0119 po przestrzeni publicznej. R\u00f3\u017cnica do\u015bwiadczenia daje na pierwszy rzut oka nieprzezwyci\u0119\u017caln\u0105 polaryzacj\u0119 stanowisk i konflikty o preferowanie jednej kategorii potrzeb. Je\u017celi ci ludzie nie prze\u017cyj\u0105 wsp\u00f3lnie sytuacji zmiany, ich drogi b\u0119d\u0105 si\u0119 coraz bardziej rozchodzi\u0107. Dos\u0142ownie i metaforycznie.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ze wzgl\u0119du na przywi\u0105zywanie wielkiej wagi do wzroku w\u0119ch nie jest najpopularniejszym bohaterem analiz estetycznych w naszej kulturze, cho\u0107 prze\u017cywanie objaw\u00f3w COVID-19 mo\u017ce zmieni\u0107 w niewielkim stopniu taki porz\u0105dek rzeczy. W ko\u0144cu to ten zmys\u0142 \u2013 razem ze smakiem \u2013 jest cz\u0119sto upo\u015bledzany w wyniku zaka\u017cenia koronawirusem SARS-CoV-2. Czy ta nowa sytuacja mo\u017ce nas czego\u015b … <\/p>\n

Czytaj dalej (AN)ESTETYKA COVID-19<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/experimentalurbanism.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/481"}],"collection":[{"href":"https:\/\/experimentalurbanism.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/experimentalurbanism.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/experimentalurbanism.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/experimentalurbanism.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=481"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/experimentalurbanism.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/481\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":483,"href":"https:\/\/experimentalurbanism.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/481\/revisions\/483"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/experimentalurbanism.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=481"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/experimentalurbanism.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=481"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/experimentalurbanism.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=481"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}