{"id":484,"date":"2020-11-26T08:58:36","date_gmt":"2020-11-26T08:58:36","guid":{"rendered":"http:\/\/experimentalurbanism.com\/?p=484"},"modified":"2020-11-27T06:05:14","modified_gmt":"2020-11-27T06:05:14","slug":"urbanistyka-i-potrzeby-nieistniejacych-osob","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/experimentalurbanism.com\/index.php\/2020\/11\/26\/urbanistyka-i-potrzeby-nieistniejacych-osob\/","title":{"rendered":"URBANISTYKA I POTRZEBY NIEISTNIEJ\u0104CYCH OS\u00d3B"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Jednym z ciekawszych g\u0142os\u00f3w przeciwko urbanistyce partycypacyjnej jest nast\u0119puj\u0105cy zlepek argument\u00f3w:<\/p>\n\n\n\n

Oparcie urbanistyki na pomys\u0142ach i \u017c\u0105daniach os\u00f3b, kt\u00f3re obecnie u\u017cytkuj\u0105 przestrze\u0144 miejsk\u0105, prowadzi ostatecznie do jej prywatyzacji. Z tego powodu nale\u017cy zrezygnowa\u0107 z tej idei. Tereny w mie\u015bcie powinny by\u0107 ukszta\u0142towane w spos\u00f3b otwarty, z uwzgl\u0119dnieniem potrzeb ka\u017cdego cz\u0142owieka, kt\u00f3ry je w przysz\u0142o\u015bci odwiedzi, ale te\u017c kwestii trudnych do zwerbalizowania w rutynowej procedurze konsultacyjnej ze wzgl\u0119du na ich niecodzienny charakter, na przyk\u0142ad ekspresji tre\u015bci politycznych.<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Zanim przejdziemy do analizy tego pogl\u0105du, doprecyzujmy, czym si\u0119 konkretnie zajmiemy. Urbanistyk\u0119 b\u0119dziemy rozumie\u0107 jako proces zarz\u0105dzania przestrzeni\u0105 publiczn\u0105, w tym r\u00f3wnie\u017c planowaniem jej funkcjonowania i projektowania jej zagospodarowania. Urbanistyka nie b\u0119dzie dla nas mi\u0119dzy innymi (tylko) architektur\u0105 w du\u017cej skali. Skoro za\u0142o\u017cyli\u015bmy wygodne buty, to ruszajmy do przodu!<\/p>\n\n\n\n

Pierwsze zdanie powy\u017cszej krytyki wyra\u017ca obaw\u0119, kt\u00f3ra odnosi si\u0119 do realnego problemu: anga\u017cowanie ludzi zwi\u0105zanymi z wybranym fragmentem miasta w prace nad planami i projektami przekszta\u0142ce\u0144 mo\u017ce zrodzi\u0107 lub wzmocni\u0107 w ich g\u0142owach przekonanie, \u017ce maj\u0105 wy\u0142\u0105czne, a nie wsp\u00f3\u0142dzielone prawo do tego obszaru, w szczeg\u00f3lno\u015bci do definiowania jego rozwoju. Wie o tym ka\u017cdy cz\u0142owiek, kt\u00f3ry pr\u00f3bowa\u0142 zainicjowa\u0107 proces przemian w \u015br\u00f3dmie\u015bciu kt\u00f3regokolwiek polskiego miasta, a potem nim kierowa\u0107. W takich sytuacjach do\u015b\u0107 szybko okazuje si\u0119, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 os\u00f3b mieszkaj\u0105cych przy konkretnej ulicy my\u015bli o niej jak o podw\u00f3rku przed blokiem, wi\u0119c wszystkie wyobra\u017cenia o przysz\u0142o\u015bci sprowadza do rozwi\u0105za\u0144 o charakterze s\u0105siedzkim, p\u00f3\u0142prywatnym czy wr\u0119cz prywatnym. Z drugiej strony, w takim procesie pojawiaj\u0105 si\u0119 te\u017c ludzie prowadz\u0105cy dzia\u0142alno\u015b\u0107 gospodarcz\u0105, dla kt\u00f3rych przestrze\u0144 miejska to wy\u0142\u0105cznie korytarz dojazdowy do ich lokalu \u2013 dla samochod\u00f3w dostawczych oraz pojazd\u00f3w klientek i klient\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

W trzecim zdaniu kryje si\u0119 kilka pu\u0142apek. Bezsprzecznie otwarto\u015b\u0107 przestrzeni jest wa\u017cnym kryterium oceny projektu przebudowy lub reorganizacji dowolnego miejsca publicznego. Jednak nie istnieje taki byt jak \u201eka\u017cdy cz\u0142owiek, kt\u00f3ry je w przysz\u0142o\u015bci odwiedzi\u201d. Zupe\u0142nie inaczej sprawa ma si\u0119 z obecnymi u\u017cytkowniczkami i u\u017cytkownikami, dlatego dyskredytowanie ich roli jest jakim\u015b dziwnym i nieuzasadnionym rodzajem braku szacunku. Pod t\u0105 arogancj\u0105 znajdziemy g\u0142\u0119bszy problem.<\/p>\n\n\n\n

Dzi\u0119ki dociekaniom austriackiego filozofa Alexiusa Meinonga wiemy, \u017ce warto bada\u0107 przedmioty, kt\u00f3re nie istniej\u0105, gdy\u017c mog\u0105 mie\u0107 wa\u017cn\u0105 funkcj\u0119 w naszej kulturze (czym by\u0142oby prze\u017cywanie okresu zimowego bez list\u00f3w od \u015bwi\u0119tego Miko\u0142aja i przyniesionych \u201eprzez niego\u201d prezent\u00f3w, albo \u2013 w moim dzieci\u0144stwie \u2013 \u201ewizyt\u201d Dziadka Mroza?). Kto\u015b musi je powo\u0142a\u0107 do pozornego \u017cycia, uciele\u015bni\u0107, a ich nazwy nape\u0142ni\u0107 znaczeniem, kt\u00f3re jest na tyle inspiruj\u0105ce, \u017ce ma zdolno\u015b\u0107 organizowania naszego do\u015bwiadczenia. W przypadku \u201eka\u017cdego cz\u0142owieka, kt\u00f3ry w przysz\u0142o\u015bci odwiedzi jakie\u015b miejsce\u201d stw\u00f3rcz\u0105 rol\u0119 pe\u0142ni\u0105 najcz\u0119\u015bciej w spos\u00f3b monopolistyczny w\u0142adze samorz\u0105dowe i zesp\u00f3\u0142 projektowy. Oczywi\u015bcie, ich aktywno\u015bci mog\u0105 przy\u015bwieca\u0107 zamiary szlachetne \u2013 przeciwdzia\u0142anie eskalacji postaw typu NIMBY (\u201enie na moim podw\u00f3rku\u201d), o kt\u00f3rych dyskutowali\u015bmy na pocz\u0105tku, ale te\u017c i niecne \u2013 wzmacnianie pozycji swojej przy jednoczesnym os\u0142abieniu pozycji obecnych u\u017cytkowniczek i u\u017cytkownik\u00f3w. W drugim przypadku s\u0142u\u017cy to ostatecznie podwa\u017caniu zg\u0142oszonych \u017c\u0105da\u0144 poprzez konfrontacj\u0119 z wyobra\u017conymi potrzebami wyobra\u017conych ludzi, kt\u00f3re rozpozna\u0107 mog\u0105 tylko ekspertki i eksperci.<\/p>\n\n\n\n

Kolejna trudno\u015b\u0107 wynika z tego, \u017ce w zbiorze nr 1 obejmuj\u0105cym wszystkich ludzi, kt\u00f3rzy \u2013 zgodnie z wyobra\u017ceniem zespo\u0142u samorz\u0105dowo-urbanistycznego \u2013 w przysz\u0142o\u015bci odwiedz\u0105 jakie\u015b miejsce (byty wyobra\u017cone), i zbiorze nr 2 obejmuj\u0105cym wszystkich ludzi, kt\u00f3rzy rzeczywi\u015bcie tego dokonaj\u0105 w nadchodz\u0105cym czasie (byty na razie wirtualne, ale p\u00f3\u017aniej realne), mog\u0105 si\u0119 znale\u017a\u0107 i prawdopodobnie znajd\u0105 r\u00f3\u017cne podmioty. Pomys\u0142owo\u015b\u0107 (nawet najlepszej projektantki czy najlepszego projektanta) ma swoje granice o nieznanym przebiegu. Wi\u0119kszym k\u0142opotem od istnienia gorsetu wyobra\u017ani jest jednak przesuwanie na wspomniany zesp\u00f3\u0142 ekspercki prawa do definiowania os\u00f3b, kt\u00f3rym dedykowane jest przyj\u0119te rozwi\u0105zanie przestrzenne. Skutkuje odbieraniem tego prawa wsp\u00f3lnocie i to pomimo tego, \u017ce jest to zagadnienie polityczne, a nie in\u017cynierskie czy artystyczne. Wszak stanowi element rozporz\u0105dzania sob\u0105 przez spo\u0142eczno\u015b\u0107 i jako taki nie powinien by\u0107 jej odbierany, nawet w imi\u0119 technicznej efektywno\u015bci czy estetycznej doskona\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Podobnie sprawa wygl\u0105da, gdy na t\u0119 kwesti\u0119 popatrzymy z perspektywy legalistycznej. Je\u017celi zesp\u00f3\u0142 urbanistyczny za swoj\u0105 prac\u0119 otrzymuje wynagrodzenie z pieni\u0119dzy publicznych, czyli ze \u015brodk\u00f3w zebranych od os\u00f3b tworz\u0105cych gmin\u0119, to fundatorki i fundatorzy maj\u0105 prawo skontrolowa\u0107 zasadno\u015b\u0107 dysponowania swoim maj\u0105tkiem i wp\u0142ywa\u0107 na kierunek wysi\u0142k\u00f3w planistycznych czy projektowych. Przeciwnego stanowiska nie da si\u0119 uratowa\u0107 za pomoc\u0105 rozwijanych przez Marcusa Miessena wywod\u00f3w o prawie projektantki czy projektanta do autonomii oraz podwa\u017cania i kwestionowania dzia\u0142a\u0144 planistycznych, gdy\u017c takie prawo po prostu nie istnieje \u2013 chyba, \u017ce jej czy jego praca zostanie sfinansowana przez podmiot zewn\u0119trzny (co \u2013 zauwa\u017cmy na marginesie \u2013 wytworzy inn\u0105 zale\u017cno\u015b\u0107). To rodzi jednak pytanie o polityczne uzasadnienie takiej konstrukcji. W procesie urbanistycznym wypowiada si\u0119 zatem wsp\u00f3lnota r\u0119kami zespo\u0142u samorz\u0105dowo-urbanistycznego, a nie sam zesp\u00f3\u0142.<\/p>\n\n\n\n

Wa\u017cne jest to, \u017ceby\u015bmy nie wylali dziecka z k\u0105piel\u0105. Nie powinni\u015bmy przekre\u015bla\u0107 otwarto\u015bci planu czy projektu jako wa\u017cnego kryterium ich oceny. Warto oczy\u015bci\u0107 przy tym problem z j\u0119zyka ezoterycznego i sformu\u0142owa\u0107 go w spos\u00f3b prosty: pomys\u0142 na przekszta\u0142cenie przestrzeni powinien by\u0107 elastyczny, gdy\u017c tylko w ten spos\u00f3b mo\u017ce on nie blokowa\u0107 przysz\u0142ych zmian jej zagospodarowania czy funkcjonowania. Taka postawa zyskuje swoje oparcie w dociekaniach historycznych \u2013 up\u0142yw czasu wymusza przecie\u017c kolejne przemiany, w szczeg\u00f3lno\u015bci determinuje usuwanie rozwi\u0105za\u0144 przygodnych, s\u0142u\u017c\u0105cych tylko jednemu pokoleniu. Z tego powodu tak trafne s\u0105 koncepcje kreowania miejsc pustych. \u201eGdy nie ma niczego, wszystko jest mo\u017cliwe\u201d \u2013 pisa\u0142 Rem Koolhaas.<\/p>\n\n\n\n

Na koniec pozostaje nam jeszcze \u0142\u0105cznik, czyli drugie zdanie. Tworzenie koncepcji elastycznej nie musi by\u0107 w kolizji z zaanga\u017cowaniem obecnych u\u017cytkowniczek i u\u017cytkownik\u00f3w przekszta\u0142canego terenu, cho\u0107 oczywi\u015bcie mo\u017ce, co sygnalizowali\u015bmy na wst\u0119pie. Przed perturbacjami mo\u017cna si\u0119 zabezpieczy\u0107 za pomoc\u0105 odpowiedniego u\u0142o\u017cenia procesu partycypacyjnego. Trzeba wyj\u015b\u0107 jednak poza toporne wyobra\u017cenia jego krytyczek i krytyk\u00f3w, \u017ceby to zrobi\u0107 skutecznie. Nie czas na omawianie kwestii praktycznych \u2013 zrobimy to przy innej okazji. Teraz podnie\u015bmy tylko, \u017ce pod wzgl\u0119dem logicznym \u015bwiadomo\u015b\u0107 zagro\u017ce\u0144, kt\u00f3re czyhaj\u0105 na urbanistyk\u0119 partycypacyjn\u0105, nie jest wystarczaj\u0105c\u0105 podstaw\u0105 do jej przekre\u015blenia.<\/p>\n\n\n\n

Przemawia przeciwko temu r\u00f3wnie\u017c empiria: brak dialogu z lud\u017ami, kt\u00f3rzy obecnie u\u017cytkuj\u0105 jak\u0105\u015b przestrze\u0144, prowadzi tylko do rozwoju deprywacji lub jej pog\u0142\u0119bienia. Na tym stanie patologicznym \u017cerowa\u0107 mo\u017ce poczucie \u017cycia w cudzym mie\u015bcie i niech\u0119\u0107 do samorz\u0105dno\u015bci. To ostatecznie buduje nieufno\u015b\u0107 i op\u00f3r wobec jakichkolwiek zmian. Oczywi\u015bcie, mo\u017ce r\u00f3wnocze\u015bnie wspiera\u0107 wspania\u0142e osi\u0105gni\u0119cia projektowe, lecz ich cena jest za wysoka.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jednym z ciekawszych g\u0142os\u00f3w przeciwko urbanistyce partycypacyjnej jest nast\u0119puj\u0105cy zlepek argument\u00f3w: Oparcie urbanistyki na pomys\u0142ach i \u017c\u0105daniach os\u00f3b, kt\u00f3re obecnie u\u017cytkuj\u0105 przestrze\u0144 miejsk\u0105, prowadzi ostatecznie do jej prywatyzacji. Z tego powodu nale\u017cy zrezygnowa\u0107 z tej idei. Tereny w mie\u015bcie powinny by\u0107 ukszta\u0142towane w spos\u00f3b otwarty, z uwzgl\u0119dnieniem potrzeb ka\u017cdego cz\u0142owieka, kt\u00f3ry je w przysz\u0142o\u015bci odwiedzi, … <\/p>\n

Czytaj dalej URBANISTYKA I POTRZEBY NIEISTNIEJ\u0104CYCH OS\u00d3B<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/experimentalurbanism.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/484"}],"collection":[{"href":"https:\/\/experimentalurbanism.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/experimentalurbanism.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/experimentalurbanism.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/experimentalurbanism.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=484"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/experimentalurbanism.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/484\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":487,"href":"https:\/\/experimentalurbanism.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/484\/revisions\/487"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/experimentalurbanism.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=484"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/experimentalurbanism.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=484"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/experimentalurbanism.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=484"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}