{"id":534,"date":"2020-12-23T19:30:42","date_gmt":"2020-12-23T19:30:42","guid":{"rendered":"http:\/\/experimentalurbanism.com\/?p=534"},"modified":"2020-12-24T08:21:35","modified_gmt":"2020-12-24T08:21:35","slug":"metoda-marchewki-i-marchewki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/experimentalurbanism.com\/index.php\/2020\/12\/23\/metoda-marchewki-i-marchewki\/","title":{"rendered":"METODA MARCHEWKI I MARCHEWKI"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Za kilka tygodni minie dwadzie\u015bcia lat od dnia, w kt\u00f3rym starosta powiatu pszczy\u0144skiego prawem jazdy nagrodzi\u0142 moje starania o opanowanie trudnej sztuki kierowania samochodem osobowym. Dzi\u015b odwiedzam rodzinne miasto i przypominam sobie ten moment, w kt\u00f3rym zako\u0144czy\u0142a si\u0119 moja przygoda z intensywnym eksploatowaniem szkolnego Forda Ka i rozpocz\u0119\u0142a typowa dla m\u0142odych os\u00f3b mieszkaj\u0105cych na peryferiach peryferi\u00f3w naszego pi\u0119knego kraju zale\u017cno\u015b\u0107 od auta rodzic\u00f3w. W moim przypadku by\u0142 to najpierw sprowadzony z Niemiec Volkswagen Golf, a potem kupiony w salonie w Bielsku-Bia\u0142ej Ford Fiesta, z kt\u00f3rym musia\u0142em ostatecznie po\u017cegna\u0107 si\u0119 osiem lat p\u00f3\u017aniej po dachowaniu na krajowej jedynce. Na marginesie mog\u0119 doda\u0107, \u017ce ten wypadek przyczyni\u0142 si\u0119 ostatecznie do trwa\u0142ego wzrostu bezpiecze\u0144stwa ruchu drogowego na trasie \u0142\u0105cz\u0105cej Pszczyn\u0119 z Tychami \u2013 \u017ale zaprojektowany zjazd, na kt\u00f3rym wpad\u0142em w po\u015blizg, zosta\u0142 zlikwidowany.<\/p>\n\n\n\n

Przeprowadzki pozwoli\u0142y mi prawie ca\u0142kowicie odklei\u0107 si\u0119 od fotela samochodowego. Do codziennego podr\u00f3\u017cowania wykorzystuj\u0119 dzi\u015b wy\u0142\u0105cznie poci\u0105gi, autobusy i w\u0142asny rower. Kolej od pocz\u0105tku jest mi wszak\u017ce najbli\u017csza, gdy\u017c tylko w wagonie mog\u0119 spokojnie rozmawia\u0107 z osobami, z kt\u00f3rymi podr\u00f3\u017cuj\u0119. Po zsynchronizowaniu rytmu swojej wypowiedzi ze stukotem k\u00f3\u0142 opisuj\u0105 swoje barwne \u017cycie, zwierzaj\u0105 si\u0119 z problem\u00f3w lub wyznaj\u0105 przewiny. Niekt\u00f3rzy prosz\u0105 r\u00f3wnie\u017c o rozgrzeszenie, poniewa\u017c my\u015bl\u0105, \u017ce jestem ksi\u0119dzem spowiednikiem (o, nieznajomy z dworca w Stargardzie, pozdrawiam Ci\u0119).<\/p>\n\n\n\n

Los jednak zachichota\u0142 i moje \u017cycie zawodowe wpad\u0142o w koleiny wyje\u017cd\u017cone przez samochody. Zupe\u0142nie nieoczekiwanie dla samego siebie wyspecjalizowa\u0142em si\u0119 w tematyce miejsc postojowych dla aut i podporz\u0105dkowanej im urbanistyce.<\/p>\n\n\n\n

Problem, kt\u00f3rym zajmuj\u0119 si\u0119 od czterech lat, mo\u017ce wydawa\u0107 si\u0119 b\u0142ahy. Nie jest przecie\u017c tym samym, co kwestie fundamentalne, zapisywane z u\u017cyciem mocnych s\u0142\u00f3w rozpoczynaj\u0105cych si\u0119 od du\u017cej litery jak B\u00f3g, Honor i Ojczyzna. Mimo to wprowadzanie ogranicze\u0144 w parkowaniu rozgrzewa do czerwono\u015bci wi\u0119kszo\u015b\u0107 os\u00f3b uczestnicz\u0105cych w dyskusjach o zmianach w przestrzeni publicznej ulic i plac\u00f3w, a ich zachowanie w\u0142a\u015bciwie do z\u0142udzenia przypomina reakcj\u0119 na \u015bmier\u0107 bliskich. Przekszta\u0142cenia komunikacyjne sprzyjaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c zawieraniu nietypowych sojuszy pomi\u0119dzy osobami o skrajnie r\u00f3\u017cnych pogl\u0105dach na wszystko \u2013 poza motoryzacj\u0105. Takie alianse ustanawiane s\u0105 przewa\u017cnie po to, \u017ceby zachowa\u0107 status quo lub zbi\u0107 na tym kapita\u0142 polityczny. Oczywi\u015bcie najni\u017cszym kosztem.<\/p>\n\n\n\n

W 2019 roku przeprowadzi\u0142em w kilkunastu miastach kilkaset rozm\u00f3w o transporcie, kt\u00f3re w przypadku Szczecina zamieni\u0142y si\u0119 w d\u0142u\u017csze i wci\u0105\u017c otwarte do\u015bwiadczenie \u2013 jego sens kszta\u0142tuje si\u0119 w\u0142a\u015bciwie nawet dzi\u015b, gdy pracuj\u0119 nad kolejn\u0105 wersj\u0105 organizacji ruchu dla Starego Miasta. W wielu dyskusjach pojawia\u0142y si\u0119 ukryte g\u0142\u0119boko za\u0142o\u017cenia, przyjmowane bezrefleksyjnie i traktowane jako oczywiste, cho\u0107 takimi wcale nie s\u0105. W tym tek\u015bcie opowiem o trzech.<\/p>\n\n\n\n

Po pierwsze, przywo\u0142uj\u0119 prze\u015bwiadczenie o tym, \u017ce posiadanie miejsca postojowego na publicznej ulicy to prawo, a nie przywilej istniej\u0105cy tylko dlatego, \u017ce mo\u017cliwo\u015b\u0107 u\u017cytkowania tego terenu w odmienny spos\u00f3b kto\u015b kiedy\u015b zupe\u0142nie bezpodstawnie odebra\u0142 osobom innym ni\u017c kierowcy, a potem zabezpieczy\u0142 za pomoc\u0105 infrastruktury i znak\u00f3w drogowych. Ta transformacja obudowana zosta\u0142a p\u00f3\u017aniej przekonaniami o tym, \u017ce ka\u017cda alternatywa jest gorsza, a perspektywa jej realizacji \u2013 zatrwa\u017caj\u0105ca. Z tego powodu od zawodnik\u00f3w i zawodniczek wagi lekkiej s\u0142ysz\u0119: \u201enie jeste\u015bmy nauczeni chodzi\u0107 po tej ulicy\u201d, wagi \u015bredniej: \u201epusta ulica frustruje\u201d, a wagi ci\u0119\u017ckiej: \u201edrzewa s\u0105 w lesie, a spok\u00f3j na wsi\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Drugie domniemanie, kt\u00f3re przytaczam, g\u0142osi, \u017ce tworzenie stanowisk postojowych w liczbie odpowiadaj\u0105cej \u017c\u0105daniom r\u00f3\u017cnych grup spo\u0142ecznych to obowi\u0105zkowe zadanie w\u0142adz miejskich. Ograniczenie dost\u0119pno\u015bci miejsc parkingowych jest postrzegane jako \u0142amanie praw cz\u0142owieka albo wr\u0119cz wst\u0119p do zamykania ludzi zmotoryzowanych w getcie, obozie koncentracyjnym lub krematorium \u2013 jak sugerowa\u0142y osoby, kt\u00f3re w wyniku moich wysi\u0142k\u00f3w w 2019 roku straci\u0142y dost\u0119p w centrum Gorzowa Wielkopolskiego do kilkunastu stanowisk legalnych i kilkudziesi\u0119ciu nielegalnych. To by\u0142o znacz\u0105ce podniesienie stawki absurdu, gdy\u017c rok wcze\u015bniej w D\u0105browie G\u00f3rniczej jedna z przedsi\u0119biorczy\u0144 u\u017cywa\u0142a tylko gdybaj\u00f3w. Pyta\u0142a mnie o to, co bym zrobi\u0142, gdyby do kwiaciarni przy nowo tworzonym deptaku chcia\u0142a przyjecha\u0107 autem staruszka bez n\u00f3g, \u017ceby kupi\u0107 stukilowy wieniec na gr\u00f3b swojego m\u0119\u017ca.<\/p>\n\n\n\n

Trzecia przes\u0142anka wynika z redukcji dyskusji o parkowaniu do rozmowy o postoju pojazd\u00f3w, a przecie\u017c stanowisk wymagaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c motory czy rowery. Tak, tak, wiem, \u017ce to ograniczenie s\u0142u\u017cy temu, \u017ceby zaj\u0105\u0107 si\u0119 tym, co istotne, a istotne s\u0105 tylko i wy\u0142\u0105cznie samochody.<\/p>\n\n\n\n

Opisane prze\u015bwiadczenia maj\u0105 swoje odzwierciedlenie w spo\u0142ecznych strategiach urbanistycznych, kt\u00f3rych celem jest blokowanie jakichkolwiek ogranicze\u0144. S\u0105 to koncepcje zarz\u0105dzania opieraj\u0105ce si\u0119 na stosowaniu wy\u0142\u0105cznie marchewek, kt\u00f3rych pe\u0142ne i konsekwentne wdro\u017cenie doprowadzi\u0142oby do degradacji naszych pi\u0119knych miast. Autorzy i autorki tych rozwi\u0105za\u0144 pytaj\u0105 g\u0142o\u015bno: \u201eco zamiast marchewki?\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Pierwsza grupa ludzi wydaje warunkow\u0105 zgod\u0119 na przekszta\u0142cenia, zastrzegaj\u0105c, \u017ce negatywne skutki powinny dotkn\u0105\u0107 innych: \u201eodbierzcie marchewk\u0119, ale nie nam\u201d. Osoby mieszkaj\u0105ce przy ulicy w centrum miasta podnosz\u0105, \u017ce to ich miejsce, chc\u0105 wi\u0119c stanowisk postojowych tylko dla siebie. Ludzie prowadz\u0105cy dzia\u0142alno\u015b\u0107 na tym samym terenie zwracaj\u0105 uwag\u0119, \u017ce mieszka\u0144cy i mieszkanki \u015br\u00f3dmie\u015bcia powinni liczy\u0107 si\u0119 z ograniczeniami (\u201eto nie jest przedmie\u015bcie\u201d \u2013 powiedzia\u0142 jeden z menad\u017cer\u00f3w w Szczecinie), i r\u00f3wnocze\u015bnie wnioskuj\u0105 o zarezerwowanie rotacyjnego parkingu jedynie dla swoich klient\u00f3w oraz klientek. Dobro publiczne w takiej sytuacji ma s\u0142u\u017cy\u0107 do publicznego u\u017cytku pod warunkiem zachowania przywilej\u00f3w dla wybranych.<\/p>\n\n\n\n

Druga grupa zg\u0142asza \u017c\u0105danie: \u201ezamiast tej marchewki \u2013 inna marchewka, najlepiej wi\u0119ksza od poprzedniej\u201d. Z tego powodu akceptacj\u0119 dla jakichkolwiek utrudnie\u0144 uzale\u017cnia od budowy w bezpo\u015brednim s\u0105siedztwie wielkiego gara\u017cu wielopoziomowego, kt\u00f3ry zbilansuje straty.<\/p>\n\n\n\n

Trzeciemu pomys\u0142owi patronuje has\u0142o: \u201ezamiast jednej marchewki \u2013 dwie\u201d. Osoby przyjmuj\u0105ce koncepcj\u0119 podw\u00f3jnej poda\u017cy chc\u0105 wi\u0119c, \u017ceby miejsc przybywa\u0142o: opr\u00f3cz stanowisk postojowych na ulicach domagaj\u0105 si\u0119 stanowisk w gara\u017cach wielopoziomowych lokalizowanych wsz\u0119dzie, gdzie to tylko jest mo\u017cliwe.<\/p>\n\n\n\n

To \u015blepe \u2013 nomen omen<\/em> \u2013 uliczki, dlatego warto rozpocz\u0105\u0107 przygod\u0119 z eksperymentami urbanistycznymi. Dzi\u0119ki nim wykreujemy pustk\u0119, jednak nie nale\u017cy si\u0119 jej obawia\u0107: \u201egdy nie ma nic, wszystko jest mo\u017cliwe\u201d \u2013 zauwa\u017cy\u0142 wielokrotnie cytowany na tym blogu holenderski architekt Rem Koolhaas. Je\u017celi co\u015b b\u0119dzie w tym frustruj\u0105cego, to w\u0142a\u015bnie to, \u017ce pr\u00f3\u017cnia ods\u0142oni nierealizowane dotychczas mo\u017cliwo\u015bci, odmienne od porz\u0105dku zdefiniowanego przez porozstawiane pojazdy. Prze\u017cycie sytuacji innej ni\u017c oswojona wybije nas z codziennego rytmu, ale te\u017c pozwoli odkry\u0107 nowe rzeczy.

Poprzez poszukiwanie alternatywy uda nam si\u0119 ukszta\u0142towa\u0107 przestrze\u0144 publiczn\u0105 w bogatszy spos\u00f3b. Je\u017celi zaczniemy od dyskusji o parkowaniu, to b\u0119dziemy kr\u0119ci\u0107 si\u0119 w k\u00f3\u0142ko i budowa\u0107 dalej \u201ecywilizacj\u0119 bez \u0142odzi\u201d, czyli tak\u0105 przestrze\u0144, w kt\u00f3rej \u201ewysychaj\u0105 sny, szpiegostwo zajmuje miejsce przygody, a policja miejsce pirat\u00f3w\u201d \u2013 podpowiedzia\u0142by nam francuski filozof Michel Foucault. B\u0119dzie to miasto trolli internetowych, kt\u00f3rzy blokuj\u0105 zmiany i hejtuj\u0105 marzenia o lepszych miastach.<\/p>\n\n\n\n

Hej, piratki i piraci, do siego roku!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Za kilka tygodni minie dwadzie\u015bcia lat od dnia, w kt\u00f3rym starosta powiatu pszczy\u0144skiego prawem jazdy nagrodzi\u0142 moje starania o opanowanie trudnej sztuki kierowania samochodem osobowym. Dzi\u015b odwiedzam rodzinne miasto i przypominam sobie ten moment, w kt\u00f3rym zako\u0144czy\u0142a si\u0119 moja przygoda z intensywnym eksploatowaniem szkolnego Forda Ka i rozpocz\u0119\u0142a typowa dla m\u0142odych os\u00f3b mieszkaj\u0105cych na peryferiach … <\/p>\n

Czytaj dalej METODA MARCHEWKI I MARCHEWKI<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/experimentalurbanism.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/534"}],"collection":[{"href":"https:\/\/experimentalurbanism.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/experimentalurbanism.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/experimentalurbanism.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/experimentalurbanism.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=534"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/experimentalurbanism.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/534\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":542,"href":"https:\/\/experimentalurbanism.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/534\/revisions\/542"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/experimentalurbanism.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=534"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/experimentalurbanism.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=534"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/experimentalurbanism.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=534"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}