{"id":800,"date":"2022-02-19T08:43:21","date_gmt":"2022-02-19T08:43:21","guid":{"rendered":"http:\/\/experimentalurbanism.com\/?p=800"},"modified":"2022-02-20T09:24:36","modified_gmt":"2022-02-20T09:24:36","slug":"urbanistyka-matczyna-i-ojcowska","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/experimentalurbanism.com\/index.php\/2022\/02\/19\/urbanistyka-matczyna-i-ojcowska\/","title":{"rendered":"URBANISTYKA MATCZYNA I OJCOWSKA"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

I.<\/p>\n\n\n\n

Przed urbanistkami stawia si\u0119 zasadniczo dwa z pozoru podobne, ale w istocie ca\u0142kowicie od siebie odmienne zadania. Pierwszym zagadnieniem, z kt\u00f3rym si\u0119 mierz\u0105, jest kontrolowanie ekspansji przestrzennej miasta poprzez definiowanie standard\u00f3w dla projekt\u00f3w r\u00f3\u017cnych typ\u00f3w i programowanie zakresu infrastruktury publicznej, spo\u0142ecznej, komunikacyjnej i technicznej, obs\u0142uguj\u0105cej nowe zagospodarowanie. Drug\u0105 kwesti\u0105, kt\u00f3r\u0105 otrzymuj\u0105 od Suwerena do rozpracowania, jest pobudzanie przekszta\u0142ce\u0144 w obr\u0119bie istniej\u0105cej struktury miejskiej i koordynowanie wysi\u0142k\u00f3w niezliczonych os\u00f3b oraz instytucji realizuj\u0105cych na takim obszarze swoje interesy, w mniejszym lub wi\u0119kszym stopniu, lecz zawsze ze sob\u0105 sprzeczne.<\/p>\n\n\n\n

Pierwszy ze wskazanych rodzaj\u00f3w dzia\u0142alno\u015bci \u2013 jako element wielkoskalowego procesu inwestycyjnego koncentruj\u0105cego du\u017cy kapita\u0142 \u2013 jest jednoznacznie zdefiniowany w przepisach krajowych i ci\u0105gle dyskutowany publicznie. Mamy ustaw\u0119 o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, nieustaj\u0105ce i niezmiennie ja\u0142owe (z powod\u00f3w, z powod\u00f3w, o kt\u00f3rych m\u00f3wi\u0119 w tym wywiadzie<\/a>) wysi\u0142ki na rzecz jej cz\u0119\u015bciowej nowelizacji lub gruntownej i totalnej reformy, ale te\u017c naukowo-publicystyczne raporty o zgubnych skutkach niew\u0142a\u015bciwego czy nieracjonalnego (sic!) jej stosowania w praktyce, rozwa\u017cania w\u0142a\u015bciwie normatywne, cho\u0107 udaj\u0105ce opisowe, a tak\u017ce aktywistyczne apele o zmian\u0119 tego stanu. Ze wzgl\u0119du na natur\u0119 takiego sposobu my\u015blenia o kszta\u0142towaniu przestrzeni miejskiej, g\u0142\u00f3wny sp\u00f3r toczy si\u0119 o zakres i spos\u00f3b formu\u0142owania regulacji planistycznych oraz moc prawn\u0105 planu, determinuj\u0105c\u0105 ich wp\u0142yw na podmioty niezale\u017cne od gminy, a nie o to, jak tworzy\u0107 jednocz\u0105ce wizje urbanizacji, \u017ceby nie trzeba by\u0142o co chwil\u0119 u\u017cywa\u0107 pa\u0142ki przeciwko tym, kt\u00f3rzy nie chc\u0105 si\u0119 podporz\u0105dkowa\u0107 \u2013 pono\u0107 wsp\u00f3lnej \u2013 koncepcji. Najnowsza ofensywa legislacyjna oparta na pomy\u015ble zmiany statusu konstytucji urbanistycznej miasta z dokumentu ideowego (studium) na dokument prawa miejscowego (plan og\u00f3lny) wpisuje si\u0119 w t\u0119 narracj\u0119, wi\u0119c po raz kolejny mamy do czynienia ze stawianiem problemu na g\u0142owie: zamiast zastanawia\u0107 si\u0119 nad polityk\u0105, nad tym, dlaczego samorz\u0105dy tak, a nie inaczej gospodaruj\u0105 swoj\u0105 przestrzeni\u0105 (wszak maj\u0105 ku temu powody), brniemy w r\u00f3wnie ciekawe, co nieistotne debaty o prawie.<\/p>\n\n\n\n

Drugi z wymienionych na wst\u0119pie rodzaj\u00f3w dzia\u0142alno\u015bci \u2013 jako zarz\u0105dzanie niemo\u017cliwym do zredukowania konfliktem \u2013 jest w\u0142a\u015bciwie za ka\u017cdym razem autorsk\u0105 pr\u00f3b\u0105 uszycia systemu z rozproszonych przepis\u00f3w dotycz\u0105cych mi\u0119dzy innymi rewitalizacji, transportu zbiorowego, dr\u00f3g publicznych i infrastruktury technicznej czy teren\u00f3w zieleni, a tak\u017ce manewrowaniem pomi\u0119dzy r\u00f3\u017cnymi grupami spo\u0142ecznymi, kt\u00f3re uwa\u017caj\u0105, \u017ce ich roszczenia dotycz\u0105ce dost\u0119pu do sko\u0144czonego i bardzo skromnego zasobu, jakim jest przestrze\u0144 publiczna, s\u0105 najwa\u017cniejsze i powinny by\u0107 w pierwszej kolejno\u015bci uznane, nawet kosztem wykluczenia innych grup. Ze wzgl\u0119du na to, \u017ce niewiele uwagi po\u015bwi\u0119ca si\u0119 metodyce takiego sposobu my\u015blenia urbanistycznego, karier\u0119 robi\u0105 indywidualne decyzje i specustawy, czyli przepisy pozwalaj\u0105ce na rozstrzyganie spor\u00f3w poprzez ich si\u0142owe uniewa\u017cnienie. Skoro nie potrafimy \u2013 odwo\u0142uj\u0105c si\u0119 do metafor, kt\u00f3re analizuje Georg Lakoff \u2013 by\u0107 negocjuj\u0105c\u0105 matk\u0105, musimy zamieni\u0107 si\u0119 w dyscyplinuj\u0105cego ojca. Gdyby\u015bmy jednak chcieli konsekwentnie rozwija\u0107 podej\u015bcie polityczne, musieliby\u015bmy porzuci\u0107 obowi\u0105zuj\u0105ce schematy, albo przynajmniej dopu\u015bci\u0107 tak\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Co dok\u0142adnie mam na my\u015bli? Tworzenie urbanistyki pozbawionej \u015brodka, w kt\u00f3rej przechodzimy od og\u00f3lnej wizji politycznej od razu do dzia\u0142a\u0144 inwestycyjnych i porz\u0105dkowych w konkretnych miejscach, nie tworz\u0105c wielkoskalowych, szczeg\u00f3\u0142owych i sztywnych plan\u00f3w. Programowanie takich dokument\u00f3w zajmuje du\u017co czasu i otwiera wszystkie konflikty jednocze\u015bnie, co pod znakiem zapytania stawia ich wdro\u017cenie i pogr\u0105\u017ca zarz\u0105dzanie w chaosie. Regulacje urbanistyczne zaraz po og\u0142oszeniu okazuj\u0105 si\u0119 nieaktualne, gdy\u017c wraz z biegiem procesu planistycznego zmieniaj\u0105 si\u0119 jego warunki brzegowe (co szerzej omawiam tutaj<\/a>).<\/p>\n\n\n\n

II.<\/p>\n\n\n\n

Gdyby tre\u015b\u0107 i zakres regulacji krajowego prawa urbanistycznego by\u0142y niedopasowane do woli Suwerena (zobiektywizowanej w postaci pogl\u0105d\u00f3w, a p\u00f3\u017aniej te\u017c decyzji pos\u0142anek, pos\u0142\u00f3w, senatorek i senator\u00f3w), to uleg\u0142yby one przekszta\u0142ceniu ju\u017c dawno temu. Wszystkie pr\u00f3by reformy systemu za ka\u017cdym razem umiera\u0142y, najp\u00f3\u017aniej po przes\u0142aniu projektu nowelizacji ustawy planistycznej do Sejmu, co pokazuje, \u017ce Suweren zmian nie chce, w sytuacji krytycznej wygeneruje przecie\u017c kolejn\u0105 specustaw\u0119 lub (nomen est omen) za\u0142atwi spraw\u0119 w drodze indywidualnej decyzji. \u015arodowiska eksperckie lub aktywistyczne, kt\u00f3re zg\u0142aszaj\u0105 propozycje legislacyjne, rozmijaj\u0105 si\u0119 z nastrojami spo\u0142ecznymi, a raczej \u2013 ujmuj\u0105c rzecz mniej esencjalistycznie \u2013 pozbawione s\u0105 si\u0142y budowania szerszego porozumienia wok\u00f3\u0142 swoich pomys\u0142\u00f3w. Warto doda\u0107, \u017ce technokratyczne wysi\u0142ki zderzaj\u0105 si\u0119 nie tyle z jawn\u0105 wrogo\u015bci\u0105 wobec zg\u0142aszanych postulat\u00f3w, ale z zastanawiaj\u0105c\u0105 inercj\u0105, za kt\u00f3r\u0105 mo\u017ce si\u0119 skrywa\u0107 niewidoczna na pierwszy rzut oka lub trudna do rozszyfrowania gra interes\u00f3w, ale te\u017c faktyczna i g\u0142\u0119boka oboj\u0119tno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Urbanistyka ma si\u0119 dok\u0142adnie tak, jak my si\u0119 mamy. Droga do lepszych \u2013 cokolwiek to okre\u015blenie mia\u0142oby znaczy\u0107 \u2013 rozwi\u0105za\u0144 w zakresie kszta\u0142towania przestrzeni miejskiej wiedzie wi\u0119c nie przez zmiany prawa domenowego, ale prac\u0119 z jego podstaw\u0105, w\u0142a\u015bnie rzeczonym chceniem. Kulturow\u0105, spo\u0142eczn\u0105 i ekonomiczn\u0105 natur\u0119 tego chcenia trzeba przy tym najpierw zrozumie\u0107, a potem j\u0105 kszta\u0142towa\u0107, nie zapominaj\u0105c o tym, \u017ce jest si\u0119 jej cz\u0119\u015bci\u0105, nawet wtedy, gdy w sytuacjach profesjonalnych cz\u0142owiek stawia si\u0119 poza chaosem \u017cycia spo\u0142ecznego (a raczej uwa\u017ca, \u017ce to robi, gdy\u017c tego wymaga od niego merytokratyczna retoryka). W przeciwnym razie wprowadzenie nowych przepis\u00f3w b\u0119dzie pustym gestem, a znowelizowane regulacje b\u0119d\u0105 u\u017cywane przez tych samych ludzi, zajmuj\u0105cych te same miejsca w tych samych instytucjach, co teraz. Pozycja grup, kt\u00f3re czuj\u0105, \u017ce ich interesy s\u0105 niewystarczaj\u0105co zabezpieczone w bie\u017c\u0105cych procesach planistycznych, po prostu si\u0119 nie zmieni.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

I. Przed urbanistkami stawia si\u0119 zasadniczo dwa z pozoru podobne, ale w istocie ca\u0142kowicie od siebie odmienne zadania. Pierwszym zagadnieniem, z kt\u00f3rym si\u0119 mierz\u0105, jest kontrolowanie ekspansji przestrzennej miasta poprzez definiowanie standard\u00f3w dla projekt\u00f3w r\u00f3\u017cnych typ\u00f3w i programowanie zakresu infrastruktury publicznej, spo\u0142ecznej, komunikacyjnej i technicznej, obs\u0142uguj\u0105cej nowe zagospodarowanie. Drug\u0105 kwesti\u0105, kt\u00f3r\u0105 otrzymuj\u0105 od Suwerena do … <\/p>\n

Czytaj dalej URBANISTYKA MATCZYNA I OJCOWSKA<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/experimentalurbanism.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/800"}],"collection":[{"href":"https:\/\/experimentalurbanism.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/experimentalurbanism.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/experimentalurbanism.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/experimentalurbanism.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=800"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/experimentalurbanism.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/800\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":808,"href":"https:\/\/experimentalurbanism.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/800\/revisions\/808"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/experimentalurbanism.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=800"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/experimentalurbanism.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=800"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/experimentalurbanism.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=800"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}