{"id":824,"date":"2022-03-19T06:11:28","date_gmt":"2022-03-19T06:11:28","guid":{"rendered":"http:\/\/experimentalurbanism.com\/?p=824"},"modified":"2022-03-19T06:49:38","modified_gmt":"2022-03-19T06:49:38","slug":"pomniki-poniemieckie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/experimentalurbanism.com\/index.php\/2022\/03\/19\/pomniki-poniemieckie\/","title":{"rendered":"POMNIKI PONIEMIECKIE"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Niekt\u00f3re zachowa\u0142y pierwotn\u0105 form\u0119, kolejne zosta\u0142y przekszta\u0142cone w r\u00f3\u017cnym stopniu, a jeszcze inne roz\u0142o\u017cone na cz\u0119\u015bci, z kt\u00f3rych powsta\u0142y odmienne kompozycje lub ca\u0142kowicie nowe monumenty. Niekt\u00f3re trwaj\u0105 w pierwotnym kontek\u015bcie urbanistycznym, kolejne zmieni\u0142y swoje umiejscowienie, a jeszcze inne obros\u0142y nowymi znaczeniami poprzez dostawienie lub przytwierdzenie dodatkowych element\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

W sercach estet\u00f3w budz\u0105 wzruszenia i ckliwy zachwyt nad utraconym kunsztem rzemios\u0142a artystycznego. W umys\u0142ach lokalnych elit wzmacniaj\u0105 nie tyle t\u0119sknot\u0119 za z\u0142otym wiekiem sztuki publicznej, co przekonanie o trwa\u0142ym i koniecznym charakterze porz\u0105dku spraw codziennych \u2013 struktury, w kt\u00f3rej swoje miejsce znajduj\u0105 kolejni ludzie niezale\u017cnie od tego, w jakim pa\u0144stwie \u017cyj\u0105 i jakim j\u0119zykiem pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 na co dzie\u0144. Wszak nawet pomniki wojenne nie s\u0105 dzie\u0142em powszechnej mobilizacji spo\u0142eczno\u015bci, lecz w\u0142adzy, kt\u00f3ra dzi\u0119ki nim przygl\u0105da si\u0119 samej sobie i swoim przywilejom.<\/p>\n\n\n\n

Poniemieckie, poradzieckie i polskie rze\u017aby cywilne i militarne ustawione w przestrzeni miejskiej wsp\u00f3lnie recytuj\u0105 r\u00f3wnie eklektyczn\u0105, co monotonn\u0105 pochwa\u0142\u0119 instytucji \u017cycia publicznego. S\u0142awi\u0105 to, co pozosta\u0142o z przepuszczenia rozporoszonego do\u015bwiadczenia spo\u0142ecznego przez tryby wielkiej i ma\u0142ej polityki \u2013 do\u015bwiadczenia, kt\u00f3re oczywi\u015bcie podlega autointerpretacji z pomoc\u0105 wielokrotnie zmielonych symboli, ale zawsze jest czym\u015b wi\u0119cej ni\u017c tylko statyczna struktura poj\u0119ciowa.<\/p>\n\n\n\n

W niewielkim parku po\u0142o\u017conym u zbiegu alei Wolno\u015bci i ulicy Dworcowej w Rzepinie stoi kolumna herbowa z 1929 roku upami\u0119tniaj\u0105ca obchody 600-lecia lokacji miasta. Murowany obiekt ufundowa\u0142 zak\u0142ad dzia\u0142aj\u0105cy na jego terenie i jednocze\u015bnie sponsor okoliczno\u015bciowej imprezy, o czym informuje nas napis odci\u015bni\u0119ty w kilku ceramicznych kszta\u0142tkach. W s\u0105siedztwie monumentu w 2020 roku wzniesiono obelisk ku czci genera\u0142a Mieczys\u0142awa Kuli\u0144skiego, szefa sztabu generalnego Wojska Polskiego w latach 1919-1921. Na ogromnej bryle kamiennej uwieczniono informacj\u0119 o fundatorach \u2013 Instytucie Pami\u0119ci Narodowej i \u201ewdzi\u0119cznych rodakach pochodz\u0105cych z Wicynia\u201d, de facto<\/em> cz\u0142onkach nielicznego Klubu Wicynian przy Towarzystwie Mi\u0142o\u015bnik\u00f3w Lwowa i Kres\u00f3w Po\u0142udniowo-Wschodnich.<\/p>\n\n\n\n

Na skwerze wytyczonym przez ulice Dworcow\u0105 i S\u0142ubick\u0105 w 2009 roku z okazji 680-lecia nadania praw miejskich Rzepinowi zainstalowano odlanego z br\u0105zu jelenia. Obiektu nikt nie podpisa\u0142, co sugeruje kolektywn\u0105 inicjatyw\u0119 fundacyjn\u0105. Na le\u017c\u0105cym niedaleko terenie przy ulicy Wojska Polskiego urz\u0105dzono w latach 50. XX wieku cmentarz \u017co\u0142nierzy Armii Czerwonej poleg\u0142ych w walce i zmar\u0142ych na skutek odniesionych ran. Otwieraj\u0105cy ten obszar, ob\u0142o\u017cony granitowymi p\u0142ytami obelisk r\u00f3wnie\u017c nie posiada informacji o tym, kto zainspirowa\u0142 jego powstanie \u2013 w\u00f3wczas by\u0142o to oczywiste.<\/p>\n\n\n\n

Zieleniec po po\u0142udniowej stronie ko\u015bcio\u0142a farnego s\u0142u\u017cy jako lapidarium dla pomnik\u00f3w usuwanych z rzepi\u0144skiego rynku w trakcie kolejnych modernizacji. W jego obr\u0119bie znajduje si\u0119 kamie\u0144 z tablic\u0105 zamontowan\u0105 \u201ew dow\u00f3d pami\u0119ci pomordowanym w jenieckich obozach robotniczych\u201d, wystawiony na g\u0142\u00f3wnym placu przez Mieszka\u0144c\u00f3w Miasta i Gminy Rzepin w 1985 roku, a przeniesiony w nowe miejsce z uwagi na transformacj\u0119 centralnego parku w granitow\u0105 pustyni\u0119. Obok niego u\u0142o\u017cona jest kompozycja \u201eku pami\u0119ci o pomar\u0142ych, kt\u00f3rym ta ziemia ojczyzn\u0105 by\u0142a\u201d, z\u0142o\u017cona z element\u00f3w dawnego Kriegerdenkmal<\/em>, zdemontowanego w pierwotnej lokalizacji jeszcze w 1938 roku. Teraz rynek wie\u0144czy monument dedykowany \u201ewszystkim poleg\u0142ym w imi\u0119 wolno\u015bci i mi\u0142o\u015bci ukochanej Rzeczypospolitej\u201d. Pod rze\u017ab\u0105 z\u0142o\u017con\u0105 z granitowych blok\u00f3w oraz br\u0105zowego or\u0142a i tablicy podpisa\u0142 si\u0119 podmiot grupowy \u201eMieszka\u0144cy Gminy Rzepin\u201d \u2013 abstrakcyjny podmiot spreparowany na potrzeby budowania narracji historycznej.<\/p>\n\n\n\n

Nalepki przedstawiaj\u0105ce flag\u0119 ukrai\u0144sk\u0105, wydrukowane zapewne samodzielnie na papierze i naniesione r\u0119k\u0105 anonima na jeden z nagrobk\u00f3w na wspomnianym ju\u017c cmentarzu radzieckim oraz na towarzysz\u0105cy mu obelisk w taki spos\u00f3b, by zakry\u0107 czerwon\u0105 gwiazd\u0119, s\u0105 pomnikami z zupe\u0142nie innego wymiaru \u2013 anarchicznego \u017cycia spo\u0142ecznego, kt\u00f3re nie uleg\u0142o (jeszcze) instytucjonalnej kastracji. Oddaj\u0105 po\u015brednio honor zbi\u00f3rce rzeczy codziennego u\u017cytku i \u017cywno\u015bci prowadzonej w gmachu licealnym s\u0105siaduj\u0105cym z nekropoli\u0105, a tak\u017ce wysi\u0142kowi wolontariuszy na dworcu.<\/p>\n\n\n\n

Wyobra\u017cam sobie, \u017ce w przysz\u0142o\u015bci nalepki zast\u0105pione zostan\u0105 przez uwznio\u015blone narz\u0119dzia pomocowe \u2013 puste w\u00f3zki dzieci\u0119ce stoj\u0105ce dzi\u015b na peronie numer 4 w oczekiwaniu na matki z ma\u0142ymi dzie\u0107mi z Ukrainy. Dzi\u0119ki temu pojawi si\u0119 monument podobny do parowozu TY51 usytuowanego przy rzepi\u0144skiej stacji kolejowej, a odremontowanego w\u0142asnor\u0119cznie przez kolejarzy. Stanie si\u0119 pewnie inaczej \u2013 elity polityczne zam\u00f3wi\u0105 pomnik z kamienia i br\u0105zu s\u0142u\u017c\u0105cy do umacniania w\u0142asnej opowie\u015bci i jednocze\u015bnie wygaszania licznych historii ludowych. Ich autorzy zamilkn\u0105 publicznie i szybko koroduj\u0105c\u0105 wsp\u00f3lnot\u0119 dzia\u0142a\u0144 humanitarnych b\u0119d\u0105 wspomina\u0107 wy\u0142\u0105cznie w trakcie spotka\u0144 we w\u0142asnym gronie. Zanim to si\u0119 wydarzy ostatni raz wsp\u00f3lnie zgromadz\u0105 si\u0119 w przestrzeni miejskiej, \u017ceby zbudowa\u0107 spo\u0142eczne t\u0142o do zdj\u0119cia z ods\u0142oni\u0119cia nowej rze\u017aby. Pozwoli to zautoryzowa\u0107 i przypiecz\u0119towa\u0107 jej kolektywn\u0105 fundacj\u0119.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Niekt\u00f3re zachowa\u0142y pierwotn\u0105 form\u0119, kolejne zosta\u0142y przekszta\u0142cone w r\u00f3\u017cnym stopniu, a jeszcze inne roz\u0142o\u017cone na cz\u0119\u015bci, z kt\u00f3rych powsta\u0142y odmienne kompozycje lub ca\u0142kowicie nowe monumenty. Niekt\u00f3re trwaj\u0105 w pierwotnym kontek\u015bcie urbanistycznym, kolejne zmieni\u0142y swoje umiejscowienie, a jeszcze inne obros\u0142y nowymi znaczeniami poprzez dostawienie lub przytwierdzenie dodatkowych element\u00f3w. W sercach estet\u00f3w budz\u0105 wzruszenia i ckliwy zachwyt … <\/p>\n

Czytaj dalej POMNIKI PONIEMIECKIE<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/experimentalurbanism.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/824"}],"collection":[{"href":"https:\/\/experimentalurbanism.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/experimentalurbanism.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/experimentalurbanism.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/experimentalurbanism.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=824"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/experimentalurbanism.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/824\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":827,"href":"https:\/\/experimentalurbanism.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/824\/revisions\/827"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/experimentalurbanism.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=824"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/experimentalurbanism.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=824"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/experimentalurbanism.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=824"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}